Contents : 2010, nr. 1
<< back

“Ik vind dat u schildert met woorden.” De brieven van Vincent van Gogh
Kees 't Hart

Eind 2009 verscheen een nieuwe, uiterst complete editie van de Brieven van Vincent van Gogh. Volgens Kees ’t Hart ontsluit deze uitgave “een eeuw, een wereld, een schilder en een schrijver.” Hij noemt deze editie een “monument” en pleit voor de herwaardering van Van Gogh als auteur.

Van het Nederlands weg? De omgangstaal in Vlaanderen
José Cajot

Vlamingen streefden er vroeger naar net zo goed Nederlands te spreken als Nederlanders. Gaandeweg groeide er een eigen norm van correct Nederlands: de taal die op de journaals van de openbare omroep werd gesproken. Dat was de norm waar Vlamingen zich aan optrokken. Dit “Journaalnederlands” kon zich vereenzelvigen met de Nederlandse standaardtaal. Tegenwoordig, zegt José Cajot, is de wil om elkaar te begrijpen bij Vlamingen en Nederlanders veel kleiner geworden. Vlamingen spreken nu allemaal liever een tussentaal dan zich aan het Standaardnederlands te spiegelen. In Nederland zelf krijgen informele registers meer ruimte. De auteur betreurt deze ontwikkelingen en roept de overheden op werk te maken van een actieve taalculturele toenaderingspolitiek.

Intrigerend Europa. Naar aanleiding van Luuk van Middelaars “De passage naar Europa”
Hendrik Vos

Uitvoerige bespreking van: Luuk van Middelaar, De passage naar Europa. Geschiedenis van een begin, Historische Uitgeverij, Groningen, 2009. Hendrik Vos geeft ook zijn eigen kijk op de evoluties in de Europese Unie.

Lees hier het volledige artikel.

Kranten voor de zondvloed? Het krantenlandschap in de Lage Landen anno 2010
Huub Wijfjes

In 2009 is er heel wat gebeurd in de Vlaamse en Nederlandse krantenwereld. Niet alleen hebben de kranten zelf inhoudelijk nogal wat ontwikkelingen doorgemaakt, ook de concerns die kranten bezitten zijn grondig door elkaar geschud. Zo nam de (Vlaamse) Persgroep onder meer de Volkskrant over. Huub Wijfjes doet het hele verhaal in deze bijdrage haarfijn uit de doeken.

Zichzelfscherven, chaosmos. De poëzie van Tonnus Oosterhoff
Maarten De Pourcq

In dit diepgaande artikel analyseert en karakteriseert Maarten De Pourcq de aparte poëzie van Tonnus Oosterhoff, vanaf zijn debuut tot en met de bibliofiele bundel handschreeuwkoor uit 2008. De Pourcq noemt Oosterhoff “een intrigerend dichter” omdat zijn gedichten gekenmerkt worden door een “spanning tussen chaos, sensatie en menselijkheid”.

Cultuur op de publieke omroep. Nederland en Vlaanderen
Joop J. Daalmeijer
Guy Janssens

Niet alleen het krantenlandschap, ook het hele medialandschap van de Lage Landen is volop in beweging. Digitale televisie en internet breiden de mogelijkheden van omroepen flink uit. Cultuur op de publieke omroep is altijd een netelige kwestie geweest. In deze bijdrage beschrijven Joop J. Daalmeijer en Guy Janssens op welke manieren de publieke omroepen van Vlaanderen en Nederland aandacht besteden aan cultuur. Ze roepen op tot meer samenwerking tussen de Vlaamse en de Nederlandse omroep.

De Sleutel. “De weg” van Christine D’haen
Paul Claes

Bespreking van het gedicht “De weg” van de in 2009 overleden dichteres Christine D’haen.

Verdwaald in de wereld. R.W. van de Wint en Thierry de Cordier
Jacqueline van Koningsbruggen

Analyse van het werk van de Nederlandse kunstenaar R.W. van de Wint (1942-2006). In het oude binnenduingebied De Nollen creëerde hij een landschappelijk kunstwerk. Van de Wints kunst toont verwantschap met de Vlaamse kunstenaar Thierry de Cordier.

Van de Nederlandse leeuw en andere herinneringen. Het geheugen van de Lage Landen
Jo Tollebeek

Op 4 oktober 2009 presenteerde Ons Erfdeel vzw zijn nieuwe publicatie ‘Het geheugen van de Lage Landen’, een boek dat geredigeerd werd door Jo Tollebeek en Henk te Velde. Bij die presentatie hield Jo Tollebeek de Ons Erfdeel-lezing. Deze bijdrage bevat de tekst daarvan.

Het beeldende oeuvre van Charlotte Mutsaers, P.C. Hooftprijswinnaar
Eric Bracke

Begin april 2010 gaat in het Letterkundig Museum in Den Haag de tentoonstelling “Charlotte Mutsaers. Aangespoeld met pen en penseel” van start. Deze was eerder te zien in Oostende. Naar aanleiding van deze expositie bespreekt de auteur het beeldende oeuvre van dit vooral als schrijfster bekendstaande dubbeltalent. In mei 2010 ontvangt Mutsaers de P.C. Hooftprijs voor haar literaire oeuvre.

Verzamelde verhalen of poëzie in dubbeltijd? Poëzie en beeldende kunst in Watou en Brugge
Paul Depondt

De Poëziezomer in Watou beleefde in 2008 zijn laatste editie. In 2009 kwam er een nieuw project in de plaats, waarin, net als in de Poëziezomers, beeldende kunst en poëzie met elkaar geconfronteerd werden. Eind januari 2010 opende in Brugge “Poëzie in dubbeltijd”, het nieuwe project van de vroegere organisator van de Poëziezomers in Watou, Gwy Mandelinck. Paul Depondt bezocht zowel het nieuwe Watou-project als Mandelincks parcours in Brugge. Het laatste draagt zijn voorkeur weg.

M: een nieuw stadsmuseum voor Leuven
Marc Holthof

Op 20 september 2009 openden de prinsessen Maxima en Mathilde het volledig vernieuwde Stadsmuseum van Leuven, dat nu door het leven gaat onder de naam “M”. Marc Holthof legt uit wat de beleidslijn is die het museum wil volgen en bespreekt de nieuwbouw van architect Stéphane Beel en de recente tentoonstellingen (o.a. die over Rogier van der Weyden).

Theatermaker in Den Haag. Johan Doesburg
Jos Nijhof

Portret van deze Nederlandse regisseur en theatermaker, die anno 2010 aan de slag is bij het Haagse gezelschap Het Nationale Toneel.

De machine de mens. De visionaire kunsten van Kris Verdonck
Wouter Hillaert

Presentatie van het werk van de Vlaamse kunstenaar/theatermaker Kris Verdonck.

Is de avant-garde uitgespeeld? De achttiende Nederlandse Muziekdagen
Ernst Vermeulen

In oktober 2009 vond in het Muziekgebouw aan’t IJ in Amsterdam de achttiende editie plaats van de Nederlandse Muziekdagen. De programmeur was dit keer Micha Hamel.

Van Django tot Dylan. Absynthe Minded
Lutgard Mutsaers

De Vlaamse band Absynthe Minded bracht in 2009 zijn vierde full-cd uit. Die viel zeer in de smaak. De band won al verschillende prijzen voor zijn op swing gebaseerde popmuziek en breekt stilaan ook in Frankrijk en Nederland door.

Fietsen zonder steunwieltjes. “De helaasheid der dingen”, de film
Karin Wolfs

De verfilming van Dimitri Verhulsts roman De helaasheid der dingen door regisseur Felix van Groeningen werd in Vlaanderen en Nederland enthousiast onthaald. Ook Karin Wolfs steekt de loftrompet over de “authentieke, energieke stuwingskracht” van de film.

Mensenlevens gevat in een telefoongesprek. “Oogverblindend” en “Last Conversation”
Joost Broeren

Bespreking van twee Nederlandse films waarin de plot gevormd wordt door een telefoongesprek: “Oogverblindend” van Cyrus Frisch en “Last Conversation” van Noud Heerkens.

De uitvinding van Brugge. Stad van Delacenserie
Véronique Boone

Nog tot 25 april 2010 loopt in Brugge de tentoonstelling De uitvinding van Brugge. Stad van Delacenserie. Louis Delacenserie was eind negentiende eeuw de stadsarchitect van Brugge. Met zijn neogotische ontwerpen en renovaties bepaalde hij mede de middeleeuwse aanblik die de stad vandaag de dag nog altijd biedt.

Een Vlaamse Rabelais. Tom Lanoye schrijft een standbeeld voor zijn moeder
Cyrille Offermans

Recensie van: Tom Lanoye, Sprakeloos, Prometheus, Amsterdam, 2009, 359 p.

“Kom, mijn voeten, wij gaan voort.” Nieuwe poëzie van Hubert van Herreweghen
Piet Gerbrandy

Recensie van: Hubert van Herreweghen, Webben & wargaren, P, Leuven, 2009, 64 p.

“Een vlucht regenwulpen” revisited. “Verlovingstijd” van Maarten ’t Hart
August Hans den Boef

Recensie van: Maarten ’t Hart, Verlovingstijd, De Arbeiderspers, Amsterdam, 2009, 303 p.

Lezen wat er staat. Drie Gedichtendagessays
Laurens Ham

Recensie van: Charles Ducal, Alle poëzie dateert van vandaag, Poëziecentrum, Gent, 2010, 64 p. Recensie van: Luuk Gruwez, Pizza Peperkoek & andere geheimen, Poëziecentrum, Gent, 2009, 40 p. Recensie van: Paul Bogaert, Verwondingen, Poëziecentrum, Gent, 2008, 48 p.

Een feest der herkenning. Nieuwe roman van Thomas Rosenboom
G.F.H. Raat

Recensie van: Thomas Rosenboom, Zoete mond, Querido, Amsterdam, 2009, 549 p.

Afslaand naar een nieuw adres. Nagelaten gedichten voor Ed Leeflang
Jeroen Dera

Recensie van: Ed Leeflang, Gaandeweg. Gedichten uit de nalatenschap, bezorgd door Judith Herzberg, De Arbeiderspers, Amsterdam, 2009, 70 p.

“Terug naar Walden”. Rapsodische vertelling van Walter van den Broeck.
Ernst Bruinsma

Recensie van: Walter van den Broeck, Terug naar Walden. Meulenhoff|Manteau, Antwerpen/Amsterdam, 2009, 288 p.

Het belang zit bij de gebruiker. De verzamelde gedichten van Rien Vroegindeweij.
Laurens Ham

Bespreking van: Rien Vroegindeweij, Later wordt alles echter. Een keuze uit de gedichten 1973-2009, Nieuw Amsterdam, Amsterdam, 221 p.

“Puinvrouw in Berlijn”: Hilde Keteleers prozadebuut.
Barbara De Munnynck

Recensie van: Hilde Keteleer, Puinvrouw in Berlijn, Vrijdag, Antwerpen, 2009, 254 p.

Wetenschap en woeling. De ruimte van Christiaan Huygens
Dirk van Delft

Recensie van: Vincent Icke, De ruimte van Christiaan Huygens, Historische Uitgeverij, Groningen, 2009, 96 p.

Sepiabeeld van een vervlogen Vlaanderen.
Matthijs de Ridder

Recensie van: Paul Huybrechts, Hugo’s heilige vuur. De intieme biografie van de jonge Hugo Schiltz (1927-1965), Meulenhoff|Manteau, Antwerpen/ Amsterdam, 2009, 507 p.

Geschiedenis zoals bekend. Friso Wielenga en Mark Traa over Nederland in de 20ste eeuw
Nele Beyens

Recensie van: Friso Wielenga, Nederland in de twintigste eeuw, Boom, Amsterdam, 2009, 362 p.: Mark Traa, De Russen komen! Nederland en de Koude Oorlog, Athenaeum-Polak & Van Gennep, Amsterdam, 2009, 250 p.

De volledige biografie van Frans Van Cauwelaert
Bruno de Wever

Recensie van: Lode Wils, Frans Van Cauwelaert 1932-1961. Triomf, val & wederopstanding, Houtekiet, Antwerpen/ Amsterdam, 2009, 344 p.

Waartoe leidt de Maddens-doctrine?
Jos Bouveroux

Bespreking van: Bart Maddens, Omfloerst separatisme?, Pelckmans, Kapellen, 2009, 176 p.

De archeologische rijkdom van Nederland.
Lauran Toorians

Recensie van: Evert van Ginkel & Leo Verhart, Onder onze voeten. De archeologie van Nederland, Bert Bakker, Amsterdam, 2009, 334 p.

Wat we zelf doen, doen we beter? De Vlaamse administratie
Marc Hooghe

Recensie van: Mark van den Wijngaert & Guy Tegenbos, Eén administratie voor de Vlamingen. 1983-2008, Vlaamse regering, Brussel, 2009, 160 p.

J.A. Kossmann-Putto: opstellen over middeleeuwse geschiedenis
Marc Boone

Bespreking van: Johanna Kossmann-Putto, Over middeleeuwse geschiedenis. Elf opstellen, Stichting Matrijs, Utrecht, 2009, 222 p.

Ter wille van zichzelf. Nederland en zijn bossen
Pieter Leroy

Recensie van: Dik van der Meulen, Het bedwongen bos, SUN, Amsterdam, 2009, 400 p.

Ruusbroec en de tijdgeest
Jan-Hendrik Bakker

Recensie van: Paul Mommaers, Jan van Ruusbroec. De mystieke vereniging met God, Peeters, Leuven, 2009, 230 p.

Het islamdebat geregisseerd door een Gents-Tunesische hoogleraar.
Karel Steenbrink

Recensie van: Sami Zemni, Het islamdebat, EPO, Berchem, 2009, 224 p.

Een Vlaams-nationalist die buiten de begane paden trad. Maurits Coppieters.
Nico Van Campenhout

Recensie van: Frans-Jos Verdoodt m.m.v. Petra Gunst en Frank Seberechts (red.), Het laatste jaar van de klaproos. Denkend aan Maurits Coppieters, Van Halewyck, Leuven/ ADVN, Antwerpen, 2009, 247 p.

Yankees, cookies en dollars. Hoe Nederlands is het Amerikaanse Engels?
Ewoud Sanders

Recensie van: Nicoline van der Sijs, Yankees, cookies en dollars, Amsterdam University Press, Amsterdam, 2009, 328 p.

Prestigieus of plebejisch? Meertaligheid in de stad.
Johan De Caluwe

Recensie van: Jürgen Jaspers (red.), De klank van de stad. Stedelijke meertaligheid en interculturele communicatie, Acco, Leuven/Den Haag, 2009, 219 p.