Contents : 2010, nr. 2
<< back

Twaalf talen, dertien perspectieven. Zuid-Afrika onder Jacob Zuma
Tom Lanoye

Tom Lanoye, die zes maanden per jaar in Kaapstad woont, geeft in dit artikel een beeld van zijn tweede vaderland anno 2010, het jaar waarin Zuid-Afrika het gastland is van de wereldbeker voetbal. Daarbij spitst hij zich toe op de huidige president, Jacob Zuma, en zijn partij, het ANC. Uit het artikel blijkt dat Zuid-Afrika als staat ‘een kolos in volle overgang’ is, ‘van een oud taaie bedeling naar een geheel nieuw bestel’. Cruciaal daarin is de rol van de machtige regeringspartij ANC, die moet optornen tegen de verander(en)de maatschappelijke realiteit.

Gestalte geven aan de vluchtigheid. Weerwoord op het dagboek van Leonard Nolens
Piet Gerbrandy

Piet Gerbrandy’s lectuur van Leonard Nolens’ meer dan duizend pagina’s tellende Dagboek van een dichter 1979-2007 (Querido, Amsterdam, 2009) zette hem ertoe aan zich opnieuw rekenschap te geven van zijn leven en schrijven. Met als resultaat dit erg persoonlijke weerwoord. ‘Ik schuif mijn leven over dat van Nolens, of omgekeerd, en merk dat ik moet terugschrijven.’

“Dat houdt geen mens vol”. Cabaret in Nederland anno 2010
Jos Nijhof

Cabaret en Nederland horen bij elkaar, en anno 2010 is deze podiumkunst populairder dan ooit. Dat cabaret tot in alle hoeken van cultuur en media is doorgedrongen, zorgt echter ook voor de eerste sleetse plekken. Dit artikel geeft een stand van zaken van het eigentijdse cabaret in Nederland, met aandacht voor gevestigde waarden en jong talent.

Het bal ging niet door. De verzelfstandiging van de Nederlandse Antillen
Eric Mijts
Wim Rutgers

10-10-10, 10 oktober 2010, is een historische dag voor de Staten van de Nederlandse Antillen: Curaçao en Sint Maarten krijgen een status als zelfstandig land, vergelijkbaar met de status van Aruba binnen het Koninkrijk der Nederlanden, en de kleinere eilanden Bonaire, Sint-Eustatius en Saba krijgen een positie als bijzondere gemeente van Nederland. In dit artikel tonen de auteurs hoe het staat met de Nederlandse taal en cultuur in de zogeheten ‘warme delen van het koninkrijk’, en wat de ontbinding van de Antillen als land kan betekenen.

Volksverheffing 2.0. Literatuurkritiek op het internet
Kevin Absillis

Uitgebreid overzicht van hoe er online over literatuur wordt geschreven en gedebatteerd. Zowel literaire nieuwsblogs als recensiewebsites komen aan bod en worden naar waarde geschat. De auteur stelt onder meer vast dat ‘maatschappelijke relevantie’ geen vies begrip meer is in de literatuurkritiek op het internet, en hij haalt ook enkele uitdagingen voor de toekomst aan. Op http://blog.onserfdeel.be vindt u de integrale versie van deze tekst, met hyperlinks naar de genoemde websites en blogs.

Nederlandse architectuur als exportproduct
Harry den Hartog

De tijd dat Nederlandse architecten en stedenbouwkundigen zich beperkten tot de polder is al lang voorbij. Bureaus als MVRDV, West 8, OMA, Erick van Egeraat, UNStudio, de Architekten Cie, Neutelings-Riedijk, Wiel Arets en Mecanoo zijn vermaard over de hele wereld dankzij hun indrukwekkende projecten. Niet voor niets noemt men hen de Superdutch-generatie. Een nieuwe lichting veelbelovende, jonge architecten dient zich voorlopig echter niet aan. Onder meer de economische crisis noopt kleinere architectenbureaus ertoe om andere wegen te bewandelen.

“We’ve got history”. België, Congo en het koloniale verleden
Ruben Mantels

2010 is een jubileumjaar voor Congo: de vroegere Belgische kolonie viert vijftig jaar onafhankelijkheid. Toch is er weinig vrolijkheid te merken: het Afrikaanse land wordt vaak als hopeloos bestempeld en de voormalige kolonisatoren worden niet zelden als uitbuiters voorgesteld. Dit artikel schetst hoe de relaties tussen België en Congo in de voorbije halve eeuw zijn geëvolueerd.

De Sleutel. “Aurora’s kimmen ontslooten door de gebeden van een morgen-digter” van Willem van Swaanenburg
Paul Claes

Bespreking van het gedicht “Aurora’s kimmen ontslooten door de gebeden van een morgen-digter” van Willem van Swaanenburg, die volgens Paul Claes als maniërist een zeldzaamheid is in de Nederlandse letteren.

Het theater van de ontwrichting. Jan Decorte
Paul Demets

Analyse van het theaterwerk van Jan Decorte, die in de jaren zeventig een bezem haalde door de heilige huisjes van het Vlaamse theater. Hoewel zijn werkwijze door de jaren is veranderd, blijven zijn voorstellingen ontwrichtend, niet zelden door de schijnbaar achteloze manier waarop Decorte pertinente dingen over het menselijke bedrijf zegt.

Wartaal spacet meer dan Achilles. Het Nederlands van “De Jeugd van Tegenwoordig”
Kees 't Hart

Schrijver Kees ’t Hart was van meet af aan gefascineerd door het bizarre Nederlands van de rapgroep De Jeugd van Tegenwoordig, die hits scoorde met 'Watskeburt' en 'Hollereer'. Dankzij een ‘krankzinnig toeval’ kreeg hij de kans om een tijdje met hen op te trekken. In dit artikel tracht hij greep te krijgen op hoe deze rappers hun teksten schrijven en wat ze ermee willen uitdrukken. Hij constateert dat Vjèzze Fur, Willie Wartaal en P. Fabergé heel wat literaire procedés gebruiken, maar belandt ook in een ‘labyrinth aan mogelijkheden en verwijzingen’.

De tijd als medespeler. Beeldhouwster Eylem Aladogan
José Boyens

Beschouwing over het werk van deze beeldhouwster, die langzaam bouwt aan een oeuvre met een grootse allure. In haar sculpturen haalt Aladogan vaak de tijd binnen.

New York, Parijs, Oostende, Brussel, Gent: Ensormania in 2010
Herwig Todts

In 2010 is het 150 jaar geleden dat James Ensor geboren werd in Oostende. Dit artikel behandelt niet alleen de expo over de schilder die nog tot 29 augustus 2010 in zijn geboortestad te zien is, maar blikt ook terug op de Ensor-tentoonstelling die recentelijk zowel naar het New Yorkse MoMa als het Parijse Musée d’Orsay reisde. Bovendien wordt hier ook vooruitgekeken naar de Ensorplannen die Brussel en Gent nog hebben.

Nerveuze pixels. Johan De Vos over fotografie
Ludo Bekkers

Bespreking van: Johan De Vos, Nerveuze pixels, fotografie sinds 1999, Lanno, Tielt, 2009, 174 p.

De pijnlijke absurditeit van het bestaan. Twintig jaar theatergroep Carver
Jos Nijhof

Overzicht van het oeuvre van de Nederlandse theatergroep Carver, die al twintig jaar lang toneelstukken over de keerzijde van het leven brengt.

Een Vlaamse Beethoven. Biografie door Jan Caeyers
Emile Wennekes

Recensie van: Jan Caeyers, Beethoven. Een biografie, De Bezige Bij, Amsterdam, 2009, 627 p.

“As bad as Art Blakey”. Meesterdrummer Han Bennink
Patrick Auwelaert

Recensie van: Erik van den Berg, De wereld als trommel. Het levensverhaal van Han Bennink, Thomas Rap, Amsterdam, 2009, 239 p.

Womanizer van nature. Het verborgen leven van Pieter Geyl
Klaas van Berkel

Recensie van: Pieter Geyl, Ik die zo weinig in mijn verleden leef. Autobiografie 1887-1940, Wereldbibliotheek, Amsterdam, 2009, 483 p. Bezorgd en toegelicht door Wim Berkelaar, Leen Dorsman & Pieter van Hees.

Vier jonge Vlaamse dichters. De Bel-etagereeks
Dirk De Geest

Recensie van: Steven Graauwmans, Reservisten van maandag, Poëziecentrum, Gent, 2009, 70 p. Inge Braeckman, Beeltenissen, Poëziecentrum, Gent, 2009, 55 p. David Troch, laat(avond)taal, Poëziecentrum, Gent, 2008, 55 p. Tom Van de Voorde, vliesgevels filter, Poëziecentrum, Gent, 2008, 45 p.

Zorgvuldig en gewetensvol. Een biografie van Gerard Reve
G.F.H. Raat

Recensie van:Nop Maas, Gerard Reve. Kroniek van een schuldig leven. Deel 1 – De vroege jaren (1923-1962), Van Oorschot, Amsterdam, 2009, 730 p.

Ode aan een vervlogen mentaliteit. Geert van Istendael bezingt zijn vader
Tomas Vanheste

Recensie van: Geert van Istendael, Gesprekken met mijn dode god, Atlas, Amsterdam/Antwerpen, 2009, 304 p.

Een jonge en een oude misantroop. Twee boeken van Paul Baeten Gronda
Minte Kamphuis

Recensie van: Paul Baeten Gronda, Kentucky, mijn land, De Bezige Bij, Amsterdam, 2009, 157 p.; Paul Baeten Gronda, Nemen wij dan samen afscheid van de liefde, De Bezige Bij, Amsterdam, 2008, 200 p.

Verwording of verwoording. “Zieteratuur” en “Zichtbare stem”
Erik Slagter

Recensie van: Karel ten Haaf (red.), Zieteratuur. Concrete en visuele poëzie, Passage, Groningen, 2010, 192 p.; Renaat Ramon, Zichtbare stem, voix visible, sichtbare Stimme, visible voice, Poëziecentrum, Gent, 2009, 130 p.

“Riet zegt ik kan altijd”. Gerbrand Bakker en het neoregionalisme
Tom Sintobin

Recensie van: Gerbrand Bakker, Juni, Cossee, Amsterdam, 2009, 272 p.; Gerbrand Bakker, Boven is het stil, Cossee, Amsterdam, 2006, 264 p.

“Zacht en onvoelbaar streelt het licht”. Verzameleditie van Ben Cami
Elke Brems

Recensie van: Ben Cami, Gedichten, Lannoo Tielt / Atlas, Amsterdam, 2009, 460 p.

Een uitvoerige bekentenis. Désanne van Brederode herschrijft de Deventer moordzaak
Rudi van der Paardt

Recensie van: Désanne van Brederode, Door mijn schuld, Querido, Amsterdam, 2009, 360 p.

Vechten met een engel. Nieuwe bundel van Toon Tellegen
Erik Lindner

Recensie van: Toon Tellegen, Stof dat als een meisje, Querido, Amsterdam, 2009, 64 p.

“Print Is Dead”. Nieuwe schrijvers uit Vlaanderen
Sven Vitse

Recensie van: Print Is Dead. Nieuwe schrijvers uit Vlaanderen, Meulenhoff | Manteau, 2009, 173 p. Met een inleiding door Jeroen Maris.

Kronieken die kreunen onder hun gewicht. Twee romans van Simone Lenaerts
Delphine Seghers

Recensie van: Simone Lenaerts, Spinnenverdriet, de Geus, Breda, 2009, 254 p.; Simone Lenaerts, Zeewater is zout, zeggen ze, de Geus, Breda, 2008, 411 p.

Sranang mijn vaderland. Een biografie van Anton de Kom
Wim Rutgers

Recensie van: Alice Boots & Rob Woortman, Anton de Kom. Biografie, Contact, Antwerpen/Amsterdam, 2009, 546 p.

De postkoloniale bonus. Nederlandse migranten uit de ex-kolonies
Ching Lin Pang

Recensie van: Gert Oostindie, Postkoloniaal Nederland. Vijfenzestig jaar vergeten, herdenken, verdringen, Bert Bakker, Amsterdam, 2009, 332 p.

Voorbij aan de wereld. Essays van Lieven De Cauter
Ginette Verstraete

Recensie van: Lieven De Cauter, De archeologie van de kick, Vantilt, Nijmegen, 2009, 272 p.

Diep in de billen van de samenleving. Geschiedenis van “De Telegraaf”
Marcel Broersma

Recensie van: Mariëtte Wolf, Het geheim van De Telegraaf. Geschiedenis van een krant, Boom, Amsterdam, 2009, 566 p.

De klassieke traditie in de Lage Landen
Patrick De Rynck

Recensie van: René Veenman, De klassieke traditie in de Lage Landen, Vantilt, Nijmegen, 2009, 400 p.

Een al bij al traditioneel verhaal over een al bij al traditioneel Vlaanderen
Olivier Boehme

Recensie van: Henk de Smaele, Rechts Vlaanderen. Religie en stemgedrag in negentiende-eeuws België, Universitaire Pers Leuven, 2009, 479 p.

Het 9/11 van de Republiek
René van Stipriaan

Recensie van: Luc Panhuysen, Rampjaar 1672. Hoe de Republiek aan de ondergang ontsnapte, Atlas, Amsterdam, 2009, 479 p.

Albert I: koning in tijden van oorlog en crisis
Lode Wils

Recensie van: Jan Velaers, Albert I. Koning in tijden van oorlog en crisis 1909-1934, Lannoo, Tielt, 1.192 p.

Het buitenland & wij
Dirk Van Assche

Rubriek over de Nederlandse cultuur in het buitenland, met onder meer aandacht voor ontwerpbureau Thonik uit Amsterdam, Spaanse boeken over laaglandse schilders, Nederlandse literatuur in Chinese en Zweedse vertalingen, neerlandistiek extra muros en Hugo Claus in het Servisch en in het Frans.

Een golfslag in de Hudson. Vierhonderd jaar Nederlands-Amerikaanse betrekkingen
Theo D’haen

Recensie van: Hans Krabbendam, Cornelis A.van Minnen, Giles Scott-Smith (eds), NL USA. Four Centuries of Dutch-American Relations, 1609-2009, Uitgeverij Boom, Amsterdam, 1.190 p.

Kunstnaaldwerk. “Indringer” Michael Raedecker
Frank van der Ploeg

De vanuit Londen opererende Nederlandse kunstenaar Michael Raedecker maakt vooral in het buitenland naam met zijn duistere schilderijen, waarin hij voortdurend borduurwerk integreert. In zijn kunst-naald-werk ‘verweeft’ Raedecker op die manier volkse elementen met hoge cultuur.