contenu : 2009, nr 34
<< retour

De grens als milieuprobleem
La frontière, problème environnemental
Pieter Leroy

Op 19 januari 2009 organiseerde de redactie van het jaarboek een symposium over “De Grens als milieuprobleem”. De eerste bijdrage van het jaarboek is de inleiding van Pieter Leroy, de dagvoorzitter van het symposium. Hij gaat in op het verschijnsel grenzen en grensgebieden en op de vraag waarom die voor milieuvraagstukken zo belangrijk zijn. Wij zijn vaak geneigd milieu-vraagstukken ruimtelijk af te wentelen op onze buren. Om dat tegen te gaan, hebben we onder meer internationaal en Europees milieubeleid ontwikkeld. Daarnaast zijn er nog drie andere relevante ontwikkelingen in het milieubeleid: integratie, gebiedsgerichtheid en participatie. Die zijn van belang voor elk grensoverschrijdend milieubeleid.

Le 19 janvier 2009, la rédaction des annales a organisé un symposium intitulé « La frontière, problème environnemental ». Le premier article de ce numéro est l’exposé introductif de Pieter Leroy, qui a présidé le colloque. Il traite du phénomène des frontières et des zones transfrontalières et tente de savoir pourquoi les questions liées à l’environnement sont si importantes. Nous avons souvent tendance à transmettre à distance nos problèmes d’environnement. Pour prévenir ces pollutions, nous avons notamment mis en place une politique environnementale internationale et européenne. Par ailleurs, il existe trois autres évolutions de la politique en matière d’environnement : intégration, concertation territoriale et participation. Elles sont importantes pour toute politique environnementale transfrontalière.

De grens als milieuprobleem. Verslag van het symposium
La frontière, problème environnemental. Compte rendu du symposium
De redactie
La rédaction

Dit is het verslag van de drie paneldiscussies waarrond het symposium was georganiseerd. In het eerste panel ging het niet alleen over de staat van het milieu in deze regio. Er werd ook nagegaan wat daarover bij wie bekend is, welke data beschikbaar zijn en hoe deze kennis beter toegankelijk en meer grensoverschrijdend kan worden gemaakt. Het tweede panel beoogde in kaart te brengen welke grensoverschrijdende activiteiten er nu al zijn, niet alleen tussen overheden en administraties, maar ook tussen milieuorganisaties, bedrijven en burgers. Het derde panel peilde vooral naar de tot nog toe ontwikkelde politieke initiatieven voor grensoverschrijdende samenwerking, en naar het meest geschikte niveau en de meest adequate organisatievorm waarin deze prille interacties voortgezet en versterkt kunnen worden.

Cet article contient le compte rendu des trois panels autour desquels le symposium a été organisé. Le premier panel avait pour objet à la fois de connaître l’état de l’environnement dans cette région et de savoir quels étaient les détenteurs des informations à ce sujet, quelles données étaient disponibles, et comment il était possible de rendre ces connaissances plus accessibles et plus transfrontalières. Le second panel s’est penché sur les activités transfrontalières existant actuellement, non seulement entre les autorités publiques et les administrations, mais aussi entre les organisations écologiques, les entreprises et les citoyens. Le troisième panel a surtout été consacré aux initiatives politiques développées jusqu’ici en vue d’une coopération transfrontalière, ainsi qu’au niveau le plus approprié et à la forme d’organisation la plus adéquate pour prolonger et renforcer ces interactions encore récentes.

De schenking Alice Tériade in het Matissemuseum van Le Cateau-Cambrésis
La donation Alice Tériade au musée départemental de Cateau-Cambrésis
Dominique Szymusiak

Dominique Szymusiak, conservatrice van het Matisse-museum in Le Cateau-Cambrésis, stelt de schenking Alice Tériade voor. De echtgenoot van Alice Tériade was uitgever van het bekende kunstblad Verve en bevriend met kunstenaars als Matisse, Picasso, Braque, Chagall, Giacometti, e.a. De uitzonderlijke schenking van Alice Tériade aan het museum dat Matisse heeft opgericht, betekent volgens de auteur een hoogtepunt in de geschiedenis van het département du Nord.

Dominique Szymusiak, conservatrice du musée Matisse du Cateau-Cambrésis, présente la donation Alice Tériade. Le mari d’Alice Tériade éditait la célèbre revue d’art Verve et était l’ami d’artistes tels que Matisse, Picasso, Braque, Chagall, Giacometti et autres. Cette exceptionnelle donation d’Alice Tériade au musée créé par Matisse, signifie selon l’auteure un point culminant de l’histoire du département du Nord.

Een laboratorium voor Europese samenwerking. De Eurometropool Lille-Kortrijk-Tournai
Un laboratoire pour la coopération européenne. L’Eurométropool Lille-Kortrijk-Tournai
Karel Debaere

De auteur is directeur van de intercommunale Leiedal en hoofdrolspeler in de recente geschiedenis van de grensoverschrijdende samenwerking. Hij geeft in deze bijdrage een overzicht van deze samenwerking en geeft ook aan wat het belang is van de recente metropoolvorming.

L’auteur est le directeur de l’intercommunale Leiedal et l’un des principaux acteurs de l’histoire récente de la coopération transfrontalière. Il donne dans cet article un aperçu de cette coopération et explique l’intérêt de la récente formation de la métropole.

La question de l’école élémentaire au Moyen Âge
Denis Clauzel

Over schoolsysteem tijdens de middeleeuwen is niet veel bekend. Alleen de universiteiten, producten van de stedelijke cultuur, genieten enige bekendheid. Dankzij de studie van middeleeuwse teksten door de historicus Denis Clauzel ontsnappen enkele kleine scholen aan de vergetelheid. De door hem bestudeerde teksten bevatten getuigenissen of praktische documenten die het bestaan van een systeem van basisonderwijs duidelijk bewijzen.

Le système éducatif au Moyen Âge est mal connu. Seules les universités, produit de la culture urbaine, jouissent de quelque notoriété. Grâce à l’étude de textes médiévaux, l’historien Denis Clauzel permet à quelques petites écoles d’échapper à l’oubli. Les textes étudiés par lui contiennent des témoignages ou des documents pratiques qui montrent clairement l’existence d’un système d’enseignement élémentaire.

Belgische migratie naar Noord-Frankrijk (1850-1914): interculturele identiteiten in grensregio’s
Elien Declercq e.a.

Wetenschappers van de KU.Leuven en de KULAK in Kortrijk onderzoeken de migratie van Belgen naar Noord-Frankrijk tijdens de periode 1850-1914. Zij benaderen dat proces vanuit een cultuurhistorisch oogpunt. Over het algemeen wordt aangenomen dat de integratie van deze Belgische immigranten zeer vlot is verlopen. Deze onderzoekers plaatsen vraagtekens bij deze bewering.

Des spécialistes de l’université catholique de Louvain (KU.Leuven) et de son antenne courtraisienne (KULAK) ont étudié la migration belge dans le nord de la France au cours de la période 1850-1914. Ce processus est abordé du point de vue de l’histoire culturelle. L’opinion généralement admise est que l’intégration de ces immigrants belges s’est bien déroulée. Mais les chercheurs mettent en doute cette affirmation.

Michel Quint en het onverwerkte verleden
Vic Nachtergaele

De auteur presenteert in deze bijdrage het werk van de Noord-Franse schrijver Michel Quint die de meesten kennen van zijn kleine roman Effroyables Jardins (Tuinen van de herinnering). Deze auteur heeft echter al een heel oeuvre op zijn naam staan. Zo schreef hij o.a. al een dozijn thrillers, waarvan er sommige bekroond werden.

L’auteur présente dans « Michel Quint et le passé refoulé » l’œuvre de cet écrivain du Nord-Pas-de-Calais que beaucoup ne connaissent que par son court roman intitulé Effroyables Jardins. Or cet auteur a toute une œuvre à son actif. Il a déjà écrit, entre autres, une douzaine de thrillers dont certains ont été primés.

Une image si célèbre qu’elle est devenue anonyme. L’œuvre du peintre Jean-Joseph Weerts (1846-1927)
Chantal Acheré-Lenoir

Een aantal schilderijen van de kunstenaar Jean-Joseph Weerts (1846-1927) waren zo bekend dat sommigen zelfs niet meer wisten door wie ze gemaakt werden. Toch ebde de faam van de schilder na zijn dood snel weer weg. De kunsthistorica Chantal Acheré-Lenoir geeft een overzicht van zijn carrière en geeft ook aan wat het belang was van zijn werk.

Certains tableaux de l’artiste Jean-Joseph Weerts (1846-1927) étaient si connus qu’on ne savait plus parfois par qui ils avaient été peints. Pourtant la renommée du peintre s’est rapidement estompée après sa mort. L’historienne de l’art Chantal Acheré-Lenoir retrace sa carrière et explique l’importance de son œuvre.

FRAC Nord-Pas-de-Calais wordt “landmark” van “nieuw Duinkerke”
Paul Depondt

In 2012 verhuist de FRAC Nord-Pas-de-Calais, Fonds régional d’art contemporain, naar een voormalige scheepswerf in de voorhaven van Duinkerke. Het wordt een “landmark” van het “nieuwe Duinkerke”. De auteur gaat na wat de betekenis is van deze FRAC en belicht ook de grote plannen die men in Duinkerke wil realiseren om de stad opnieuw aantrekkelijk te maken. Kunst, en vooral de FRAC, speelt daarin een belangrijke rol.
Lees hier.

En 2012, le Fonds régional d’art contemporain (FRAC) Nord-Pas-de-Calais, déménagera dans un ancien chantier naval de l’avant-port de Dunkerque. Il deviendra un « point de repère » du « nouveau Dunkerque ». Paul Depondt examine la signification de ce FRAC et expose les grands projets prévus à Dunkerque pour rendre à la ville son attractivité. L’art, et surtout le FRAC, y jouent un grand rôle.

Abele : verstild tussen de plooien
Wim Chielens

In het vorige jaarboek bezocht de auteur het grensdorp Risquons-Tout. In deze aflevering zet hij zijn tocht langs de grens voort en wandelt hij door Abele, dat verstild tussen de plooien van het landschap verscholen ligt. Hij toont ook hoe dit stille dorp een graantje probeert mee te pikken van de booming business die het toerisme hier is.

Dans le numéro précédent des annales, l’auteur avait visité le village frontalier de Risquons-Tout. Dans la présente livraison, il poursuit son voyage le long de la frontière et s’arrête à Abeele (Abele), localité paisible entre les plis des vallonnements. Il montre par ailleurs comment ce village tranquille tente de profiter aussi de l’activité florissante que représente ici le tourisme.

Blootsvoets en te paard naar de Mongolen die wij tartaren noemen. De zending van een Vlaamse monnik
Luc Devoldere

De auteur vertelt het verhaal van Willem, die rond 1210-1215 werd geboren in Rubrouck. Hij werd Franciscaan en vertrok naar het verre Oosten. Hij zag de Gobiwoestijn en ontmoette de Grote Khan van Mongolië. Tussen 1253 en 1255 legde hij 16.000 kilometer af, soms te voet, maar meestal te paard. Gedurende vele eeuwen vergat men het verhaal van Willem van Rubrouck, terwijl dat van Marco Polo wereldberoemd werd. Toch overtreft Willem hem.

L’auteur raconte l’histoire de Guillaume, né vers 1210-1215 à Rubrouck. Entré dans l’ordre des franciscains, ce personnage est parti en Orient. Il a vu le désert de Gobi et rencontré le grand khan de Mongolie. Entre 1253 et 1255, il a parcouru 16.000 kilomètres, parfois à pied, mais le plus souvent à cheval. Pendant des siècles on a oublié l’histoire de Guillaume de Rubrouck, tandis que celle de Marco Polo devenait célèbre dans le monde entier. Pourtant le premier surpasse le second.

De omweg via Frankrijk : contatcten tussen Vlaanderen en Henegouwen
Contact entre la Flandre et le Hainaut: Le détour par la France
Christophe Boval

Tussen West-Vlaanderen en Henegouwen bestaat er zeer weinig contact. De auteur beschrijft hoe de relaties geëvolueerd zijn en hoe ze nu via een omweg langs Noord-Frankrijk en Interreg een nieuwe stimulans krijgen.

Les contacts entre la Flandre-Occidentale et le Hainaut sont peu nombreux. L’auteur décrit l’évolution de ces relations, relancées indirectement par le Nord-Pas-de-Calais et l’Interreg.

Internationaal Kunstenfestival Next
Festival international des arts Next
Dirk Van Assche

Van 21 november tot 13 december 2008 had in de Eurometropool Lille-Kortrijk-Tournai de eerste editie plaats van het Kunstfestival Next. Dit is een samenwerking van vijf cultuurhuizen, die verspreid over de hele Eurometropool, vijftig verschillende voorstellingen presenteerden.

Du 21 novembre au 13 décembre 2008, l’Eurométropole Lille-Kortrijk-Tournai a accueilli la première édition du festival international des arts NEXT. Fruit de la coopération entre cinq maisons de la culture qui, sur l’ensemble du territoire eurométropolitain, ont donné cinquante spectacles différents.

Een pragmatische benadering van de grensoverschrijdende samenwerking. West-Vlaanderen/Flandre-Dunkerque-Côte d’Opale, een nieuwe EGTS
Une approche pragmatique de la coopération transfrontalière. West-Vlaanderen/Flandre-Dunkerque-Côte d’Opale, un nouveau GECT
Katarina De Fruyt
Geert Sanders

Na de Eurometropool Lille-Kortrijk-Tournai werd begin 2009 in de grensstreek een nieuwe EGTS opgericht: West-Vlaanderen/Flandre-Dunkerque-Côte d’Opale”. De auteurs, die via de intercommunale WVi zeer nauw bij deze nieuwe organisatie betrokken zijn, beschrijven er de ontstaansgeschiedenis van en geven ook aan wat het verschil is met de andere Eurometropool.

Après l’Eurométropole Lille-Kortrijk-Tournai, un nouveau GECT a été créé début 2009 dans la zone frontalière : West-Vlaanderen/Flandre-Dunkerque-Côte d’Opale. Les auteurs, qui à travers l’intercommunale WVi sont très impliqués dans cette nouvelle structure, en décrivent la genèse et en soulignent l’originalité par rapport à l’Eurométropole.

Het stadsarchief van Rijsel
Les archives municipes de Lille
Michel Sarter

Michel Sarter beschrijft het stadsarchief van Rijsel en geeft ook het belang hiervan aan voor de geschiedenis van de Nederlanden.

Michel Sarter décrit les archives municipales de Lille et souligne l’importance de ces archives pour l’histoire des Pays-Bas.

Nederlandse schrijftaal van de Westhoek in Frankrijk. Job. Berijmd toneelstuk uit Kassel • 34
Le néerlandais écrit dans le Westhoek français. Job. Pièce de théâtre en vers, de Cassel • 34
Cyriel Moeyaert

Ook dit jaar vindt u in het jaarboek een Lexicon, waarin C. Moeyaert de schrijftaal in de Franse Westhoek inventariseert. Hij doet dit nu aan de hand van “Job”, een berijmd toneelstuk uit de 18e eeuw. De volledige tekst van het Lexicon vindt u via deze link: http://www.onserfdeel.be/pdf/DFN_2009_Lexicon.pdf.

Comme les années précédentes, on retrouvera dans la présente livraison le Lexique dans lequel C. Moeyaert dresse l’inventaire de la langue écrite dans le Westhoek français. Il le fait cette fois à partir de Job, une pièce de théâtre en vers du XVIIIe siècle. Il est possible de consulter le texte de ce Lexique dans son intégralité par ce lien: http://www.onserfdeel.be/pdf/DFN_2009_Lexicon.pdf.

Vallois. Een Noord-Franse schildersfamilie in dialoog met Vlaanderen
Vallois. Une famille de peintres du nord de la France en dialogue avec la Flandre
Joost De Geest

De auteur stelt de Noord-Franse kunstenaarsfamilie Vallois voor. Claude Vallois, zijn vrouw Michèle Carnel, hun zoon Vincent en dochter Valérie spelen elk op hun manier een rol in het Rijselse kunstenaarsmilieu.

L’auteur présente les Vallois, une famille d’artistes du Nord. Claude Vallois, sa femme Michèle Carnel, leur fils Vincent et leur fille Valérie jouent, chacun à sa manière, un rôle dans le milieu artistique lillois.